Kalendarz wydarzeń

Xaver Varnus (Węgry/Kanada) – koncert inauguracyjny XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II

SZCZEGÓŁY WYDARZENIA

• Data wydarzenia:
  sobota, 14.11.2026 20:00 - 21:00
• Dane kontaktowe:
  Bazylika Mariacka w Krakowie pl. Mariacki 5, Kraków
• strona wydarzenia na FB:
  przejdź do strony »
• strona internetowa:
  przejdź do strony »
• Udostępnij w social mediach:
  

Światowej sławy organista Xaver Varnus zainauguruje XXI Dni Muzyki Sakralnej w Bazylice Mariackiej! Po 48 latach od spotkania z kard. Karolem Wojtyłą powraca do Polski z programem poświęconym muzyce Johanna Sebastiana Bacha i niezwykłej sztuce improwizacji organowej.

Wielka muzyka, niezwykły artysta i historia, która po niemal pół wieku znajduje swoje szczególne dopełnienie w Krakowie.

14 listopada 2026 roku w Bazylice Mariackiej odbędzie się uroczysta inauguracja XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II. Bohaterem wieczoru będzie Xaver Varnus – światowej sławy węgiersko-kanadyjski organista, wirtuoz i improwizator, którego koncerty zgromadziły ponad siedem milionów słuchaczy na całym świecie.

Występ artysty będzie nie tylko spotkaniem z wybitną interpretacją muzyki organowej, ale również wydarzeniem o szczególnej symbolice, głęboko związanym z patronem festiwalu – św. Janem Pawłem II.

W 1978 roku czternastoletni Xaver Varnus wystąpił podczas festiwalu Sacrosong w Częstochowie. Jak wspomina artysta, wśród osób, które gratulowały mu wówczas koncertu, znalazł się kard. Karol Wojtyła, ówczesny metropolita krakowski. Zaledwie kilka miesięcy później został on wybrany na Stolicę Piotrową.

Po 48 latach od tego wydarzenia Xaver Varnus powraca do Polski, aby zainaugurować festiwal noszący imię papieża, którego spotkał u progu swojej muzycznej kariery.

Krakowski koncert będzie dla niego także osobistym powrotem do miejsca zapamiętanego z dzieciństwa. Bazylikę Mariacką odwiedził po raz pierwszy jako sześcioletni chłopiec, podróżując do Krakowa wraz z matką. Po ponad półwieczu powróci do tej samej świątyni już jako artysta o międzynarodowej sławie, aby zasiąść przy jej organach.

Bach – muzyka, która przekracza czas

Program inauguracyjnego recitalu został niemal w całości poświęcony Johannowi Sebastianowi Bachowi, którego twórczość zajmuje szczególne miejsce w życiu artystycznym Xavera Varnusa.

Organista wielokrotnie podkreślał duchową głębię muzyki lipskiego kantora, określając ją mianem „głosu samego Boga”. W jego interpretacjach Bach pozostaje nie tylko niedoścignionym mistrzem kontrapunktu, ale również kompozytorem, którego dzieła otwierają przed słuchaczem przestrzeń duchowej refleksji.

Podczas koncertu zabrzmią zarówno monumentalne kompozycje organowe, jak i opracowania melodii pochodzących z wielkich dzieł wokalno-instrumentalnych Bacha.

Wieczór otworzy Kommt, ihr Töchter, helft mir klagen z Pasji według św. Mateusza, jednego z najbardziej przejmujących arcydzieł muzyki sakralnej. Następnie usłyszymy między innymi chorały Herzlich tut mich verlangen oraz Nun komm, der Heiden Heiland, w których kunszt kompozytorski łączy się z głębią teologicznych treści.

W programie znalazły się również preludia h-moll, e-moll i C-dur, fuga C-dur, liryczne Arioso z kantaty BWV 156 oraz słynne Jesus bleibet, meine Freude z kantaty BWV 147.

Jednym z najbardziej oczekiwanych punktów wieczoru będzie Toccata i fuga d-moll BWV 565 – dzieło należące do najbardziej rozpoznawalnych kompozycji w całej historii muzyki organowej. Jego dramatyczny początek, wirtuozowskie pasaże i monumentalna fuga pozwolą słuchaczom doświadczyć niezwykłej potęgi brzmienia organów Bazyliki Mariackiej.

Zwieńczeniem koncertu będzie improwizacja organowa Xavera Varnusa. Ta szczególna dziedzina sztuki wykonawczej, wymagająca zarówno wirtuozowskiego opanowania instrumentu, jak i wyjątkowej wyobraźni kompozytorskiej, od lat stanowi jeden ze znaków rozpoznawczych artysty.

Muzyka tworzona bezpośrednio podczas występu, bez gotowej partytury, sprawia, że każde takie wykonanie jest wydarzeniem niepowtarzalnym.

Inauguracja XXI Dni Muzyki Sakralnej będzie zatem spotkaniem wielkiej europejskiej tradycji muzycznej z indywidualną osobowością artystyczną wykonawcy.

W przestrzeni jednej z najpiękniejszych świątyń Krakowa muzyka Bacha zabrzmi jako świadectwo piękna, które – zgodnie z duchowym dziedzictwem św. Jana Pawła II – może prowadzić człowieka ku temu, co przekracza codzienność.

Program koncertu

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

Kommt, ihr Töchter, helft mir klagen – z Pasji według św. Mateusza, BWV 244

Herzlich tut mich verlangen, BWV 727

Preludium h-moll, BWV 544/1

Preludium e-moll, BWV 533/1

Nun komm, der Heiden Heiland, BWV 659

Preludium C-dur, BWV 545/1

Sinfonia (Arioso) F-dur – z kantaty Ich steh mit einem Fuß im Grabe, BWV 156

Fuga C-dur, BWV 545/2

Jesus bleibet, meine Freude – z kantaty Herz und Mund und Tat und Leben, BWV 147

Toccata i fuga d-moll, BWV 565

Xaver Varnus (ur. 1964)

Improwizacja organowa

Wykonawca

Xaver Varnus (Węgry/Kanada) – organy

Xaver Varnus – światowej sławy organista, improwizator i jeden z najbardziej rozpoznawalnych popularyzatorów muzyki organowej na świecie. Artysta o niezwykłej osobowości muzycznej, którego interpretacje dzieł wielkich mistrzów, szczególnie Johanna Sebastiana Bacha, od dziesięcioleci przyciągają wielomilionową publiczność.

Urodził się w 1964 roku w Budapeszcie. Już we wczesnym dzieciństwie wykazywał wyjątkowe zainteresowanie muzyką. Jego pierwszą nauczycielką fortepianu była Emma Németh, uczennica Claude’a Debussy’ego, jednego z najważniejszych kompozytorów francuskich przełomu XIX i XX wieku.

Od najmłodszych lat rozwijał swoje umiejętności instrumentalne i zainteresowanie muzyką organową, która z czasem stała się najważniejszą dziedziną jego działalności artystycznej.

W ciągu wieloletniej międzynarodowej kariery występował w najbardziej prestiżowych świątyniach i salach koncertowych świata. Koncertował między innymi w katedrze Notre-Dame w Paryżu, kościołach Saint-Sulpice i Saint-Eustache, katedrze w Canterbury, Berliner Dom oraz w kościele św. Tomasza w Lipsku, miejscu szczególnie związanym z działalnością Johanna Sebastiana Bacha, którego doczesne szczątki spoczywają w tej świątyni.

Występował również na monumentalnych organach Wanamaker w Filadelfii, należących do największych instrumentów organowych świata.

Koncertów Xavera Varnusa wysłuchało ponad siedem milionów osób. Jego dorobek fonograficzny obejmuje 53 albumy muzyczne, a działalność artystyczna także 60 filmów koncertowych oraz pięć książek.

Ogromną popularność zdobyły również jego nagrania udostępniane w internecie, które osiągnęły ponad 50 milionów wyświetleń w serwisie YouTube. Album From Ravel to Vangelis, wydany przez wytwórnię Sony, uzyskał status poczwórnej platynowej płyty.

Krytycy muzyczni, podkreślając jego niezwykłą wirtuozerię, indywidualny styl interpretacyjny i umiejętność nawiązywania kontaktu z publicznością, porównywali go do takich wybitnych osobowości świata muzyki, jak Glenn Gould, Vladimir Horowitz czy Niccolò Paganini.

Szczególne miejsce w jego repertuarze zajmuje twórczość Johanna Sebastiana Bacha. Artysta odnajduje w niej nie tylko mistrzowską konstrukcję muzyczną, lecz również głęboki wymiar duchowy. Istotną częścią jego działalności jest także improwizacja organowa, pozwalająca mu tworzyć niepowtarzalne kompozycje bezpośrednio podczas koncertów.

Xaver Varnus należy do grona artystów, którzy potrafią łączyć najwyższy poziom wykonawstwa muzyki klasycznej z jej popularyzacją wśród szerokiej publiczności. Dzięki swojej działalności koncertowej, nagraniowej i medialnej przyczynia się do odkrywania niezwykłych możliwości brzmieniowych organów oraz przybliżania wielkiego dziedzictwa europejskiej muzyki sakralnej.

Szczególne miejsce w jego życiorysie zajmuje Polska i wspomnienie spotkania z kard. Karolem Wojtyłą w 1978 roku. Artysta, mający wówczas zaledwie czternaście lat, wystąpił podczas festiwalu Sacrosong w Częstochowie. Jak wspomina, wśród słuchaczy jego występu znalazł się przyszły papież Jan Paweł II, który osobiście pogratulował mu wykonania.

Po niemal półwieczu od tamtego wydarzenia Xaver Varnus powraca do Polski, aby wystąpić podczas inauguracji XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II.

Koncert w Bazylice Mariackiej będzie nie tylko kolejnym ważnym wydarzeniem w jego międzynarodowej karierze, lecz także symbolicznym spotkaniem osobistej historii artysty z duchowym dziedzictwem patrona festiwalu.

Informacje organizacyjne

Wstęp wolny.

W trosce o zapewnienie wszystkim uczestnikom odpowiednich warunków odbioru muzyki oraz atmosfery skupienia podczas koncertu uprzejmie informujemy, że dzieci poniżej 6. roku życia nie mogą uczestniczyć w tym koncercie.

Dziękujemy za zrozumienie i uszanowanie tej zasady.

Koncert inauguruje XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II, organizowane przez Archidiecezję Krakowską.